Colloquia – Dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog als historische bron 15/02/2020

Dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog als historische bron

Zaterdag 15 februari 2020, van 14u tot 18u 

De Salons, Stationsstraat 85, 9100 Sint-Niklaas

Het specifieke karakter van dagboeken biedt ons een gepersonaliseerde en soms microscopische kijk op het verleden. De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) had een bijzonder grote impact op het leven van eenieder die zich in de dichte of verre omgeving van het krijgsgewoel bevond, zowel in het Waasland als ver daarbuiten. Ongeacht afkomst, beroep, maatschappelijke status, leeftijd of geslacht werd men blootgesteld aan omstandigheden die wij ons de dag van vandaag nauwelijks kunnen inbeelden. De ervaringen die de Groote Oorlog met zich meebracht, waren enerzijds tot op zekere hoogte dezelfde en anderzijds erg uiteenlopend, afhankelijk van de omstandigheden en de meer of minder rechtstreekse betrokkenheid bij het oorlogsgebeuren.

Hoe beleefden een Lokerse Clarissenzuster, een gevestigde schrijver uit West-Vlaanderen, een Sint-Niklase onderwijzer en een jonge intellectueel met een Antwerps-Kempische achtergrond deze periode? De sprekers van het colloquium nemen ons mee naar de persoonlijke verhalen van deze vier personen die tijdens de oorlogstijd een dagboek bijhielden. Kunnen dagboekfragmenten - of egodocumenten, naar de veel gebruikte en treffende omschrijving van de Nederlandse historicus Jacques Presser (1899-1970) - worden gebruikt als wetenschappelijke bron bij historisch onderzoek? Stroken deze verhalen met de historische waarheid of heeft net elk verhaal zijn eigen waarheid? Hadden de auteurs voorzien dat hun neergeschreven ervaringen ooit zouden gepubliceerd worden, en zou dat hun schrijven beïnvloed hebben? Kunnen egodocumenten zomaar gepubliceerd worden? Deze geschiedwetenschappelijke vragen worden aangesneden tijdens het panelgesprek dat op de lezingen zal volgen.

Sprekers 

Ludo Simons, emeritus hoogleraar KU Leuven en Universiteit Antwerpen, over “Van het kasteel naar het front, het oorlogsdagboek van mijn vader Jozef Simons”.

Piet Veldeman, directeur bij het War Heritage Institute Brussel, over “De dagboeknotities van de Lokerse Clarissenzuster Louise de Bethune uit 1914 en 1917”.

Marcel De Smedt, emeritus hoogleraar KU Leuven, over “Het dagboek uit de Eerste Wereldoorlog van schrijver Stijn Streuvels”.

Piet Van Bouchaute, erearchivaris van de Stad Sint-Niklaas, over “Het dagboek-in-briefvorm van de Sint-Niklase onderwijzer en brancardier Hilaire Verschelden”.

Luc Devoldere, afgevaardigd bestuurder en hoofdredacteur van Ons Erfdeel/De Lage Landen, moderator van het colloquium.

Partners

Het colloquium "Oorlogsdagboeken uit de Eerste Wereldoorlog als historische bron" is een samenwerking tussen de Erfgoedcel Waasland, de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas en SteM Sint-Niklaas.

Brieven en dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog in het Waasland

Naar aanleiding van dit colloquium stelde Erfgoedcel Waasland een lijst op met brieven en dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog die in het Waasland vervaardigd werden. Deze lijst dient als stimulans voor verder onderzoek en is niet exhaustief, ontbrekende gegevens mogen dus zeker gesignaleerd worden door te mailen naar erfgoedcel@interwaas.be.

LOUISE DE BETHUNE

  • Geboorte- en sterfdatum: 22 december 1850 - 16 februari 1922
  • Geboorteplaats: Brugge
  • Woonplaats: Lokeren
  • Beroep: Clarissenzuster
  • Oorlogsdagboek: Voorbereiding kritische uitgave door Nico van Campenhout
  • Te raadplegen: Stichting de Bethune (Kasteel van Marke) – publiek raadpleegbaar
  • Met dank aan: Piet Veldeman en Nico van Campenhout

EMIEL DE BRUYNE

  • Geboorte- en sterfdatum: 20 februari 1873 - 22 januari 1942
  • Geboorteplaats: Oostakker
  • Woonplaats: Kruibeke
  • Beroep: Onderwijzer
  • Te raadplegen: Stadsarchief Sint-Niklaas
  • Met dank aan: Wim Knapen

CAMIEL DE CLEEN

  • Geboortedatum: 21 mei 1872
  • Geboorteplaats: Kruibeke
  • Woonplaats: Antwerpen
  • Oorlogsdagboek: In privébezit
  • Met dank aan: Heemkundige Kring Wissekerke, Bazel

GUSTAAF DROSSENS

  • Geboortedatum: 3 juni 1892 - 1 juni 1962
  • Geboorteplaats: Lokeren
  • Woonplaats: Lokeren
  • Beroep: Pater - scheutist
  • Oorlogsdagboek: Brieven en foto’s
  • Te raadplegen: Collectie stadsarchief Lokeren
  • Met dank aan: Familie Drossens

MAURICE LAEKEMAN

  • Gepubliceerd in het tijdschrift De Soevereinen, van de Heemkring van Lokeren, van 1e (1970) tot 10e (1979) jaargang.

LEO DE NAYER

  • Geboorte- en sterfdatum: 1892 - 1918
  • Geboorteplaats: Temse
  • Woonplaats: Temse
  • Beroep: student Rechten in Leuven bij uitbreken WOI
  • Oorlogsdagboek: De dagboeken van Leo De Nayer 1892-1918: een levensverhaal (Toon Brijssinck, 1998)
  • Te raadplegen: Gemeentearchief Temse
  • Met dank aan: Toon Brijssinck

AUGUSTA (MARIA JOZEFA) QUINTELIER

  • Geboorte- en sterfdatum: 10 september 1875 – 21 december 1946
  • Geboorteplaats: Belsele
  • Woonplaats: Gent
  • Beroep: Onderwijzeres in Hasselt, was op vakantie bij haar ouders in Belsele toen de oorlog begon.
  • Te raadplegen: Stadsarchief Sint-Niklaas
  • Met dank aan: Wim Knapen

FRANS, AIMÉ EN OCTAAF VAN DER STOCK

  • Woonplaats: Burcht
  • Oorlogsdagboek: De kleine oorlog van drie broers Frans-Aime-Octaaf Van der Stock. Dagboeken - brieven - documenten 1914-1920 (Jan Van der Stock, 2014)
  • Met dank aan: Jan Van der Stock

LÉON VAN HAELST

  • Geboortedatum: 4 oktober 1875
  • Geboorteplaats: Meerdonk
  • Woonplaats: Stekene
  • Beroep: Dokter, eerste schepen en burgemeester Stekene
  • Oorlogsdagboek: Grensregio Waasland, augustus 1914- november 1918, in privébezit
  • Te raadplegen: ‘Oorlogskroniek van dr. Léon Van Haelst’, in: d’Euzie. Tijdschrift van de Heemkundige Kring van Stekene, van 12e (1992) tot 16de jaargan  (1997)
  • Met dank aan: Heemkundige Kring d’Euzie, Stekene

HILAIRE VERSCHELDEN

  • Geboortedatum: 16 juni 1890 – 28 juni 1915
  • Geboorteplaats: Sint-Niklaas
  • Woonplaats: Sint-Niklaas
  • Beroep: Onderwijzer - brancadier
  • Oorlogsdagboek: Privé-archief van het echtpaar De Waele - Verschelden te Sinaai
  • Te raadplegen: ‘Geknakt in volle bloei: onderwijzer-brancardier Hilaire Verschelden (1890-1915)’, in de Annalen van de K.O.K.W., deel 121 (2018).
  • Met dank aan: Piet Van Bouchaute en Dirk De Waele

RAPHAËL WATERSCHOOT

  • Geboorte- en sterfdatum: 3 augustus 1890 - 10 april 1962
  • Geboorteplaats: Sint-Niklaas
  • Woonplaats: Sint-Niklaas
  • Beroep: Architect
  • Oorlogsdagboek: Sint-Niklaas, augustus 1914 - 9 november 1918, in privébezit
  • Te raadplegen: www.oorlogsdagboek.org
  • Met dank aan: Jean-Marie De Wilde

Afgelopen colloquia

De erfgoedcel organiseerde de afgelopen jaren enkele colloquia: we lijsten ze hierna graag voor u op. Wie geïnteresseerd is om hierover meer te vernemen kan contact nemen met de erfgoedcel via erfgoedcel@interwaas.be of op 03 780 52 10.

  • De economische ontwikkeling in het Land van Waas in de 18de eeuw (2007)
  • Willem I en het Koninkrijk der Nederlanden (2015)
  • Metamorfosen van een literaire vos: Reynaert sinds de middeleeuwen (2017)
  • Le jardin de la Flandre? - Aspecten van het Wase landschap (2017)