Een kwetsbare schat

Het Waasland telt een schat aan erfgoed, gaande van eeuwenoude archieven en kunst tot familiefoto’s, historische filmpjes en unieke voorwerpen. Dit erfgoed is kostbaar, maar ook erg kwetsbaar. Musea, (cultureel-erfgoed)verenigingen, gemeente- en stadsarchieven, erfgoedbibliotheken en particulieren doen hun uiterste best om zoveel mogelijk overblijfselen van vroeger veilig te stellen voor de toekomst. Maar in de loop der jaren kwamen zij soms ongewenst in elkaars vaarwater terecht.

Verschillende collecties bevatten soortgelijk materiaal, schenkers weten niet altijd waar ze met hun stukken het best terecht kunnen. Ook voor onderzoekers en voor het grote publiek is het soms moeilijk om te weten wat zich waar bevindt. Die complexe situatie kan zelfs schadelijk zijn voor het erfgoed. Zo kunnen stukken verspreid raken over meerdere locaties of vloeiden ze weg naar andere regio’s, doordat schenkers eenvoudigweg niet wisten wie ze binnen de regio konden aanspreken om hun schatten te bewaren…

Samen sterk

Om dit probleem aan te pakken, beslisten Bibliotheca Wasiana, Gemeentearchief en Gemeentemuseum Beveren, Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas, Stadsarchief Sint-Niklaas en Stedelijke Musea Sint-Niklaas in 2013 om de neuzen nog meer in dezelfde richting te krijgen. Ze gingen samen aan tafel, om in alle rust te bespreken hoe ze (nog) nauwer met elkaar zouden kunnen samenwerken.

Met de hulp van de Erfgoedcel Waasland timmerden ze aan de basisprincipes voor regionale collectievorming. In een formele intentieverklaring zetten ze de krijtlijnen uit voor sterkere samenwerking en leggen ze vast hoe ze hun collecties in de toekomst verder zien groeien. Ze maken concrete afspraken rond wie zich over welk soort erfgoed zal ontfermen.

Uniek

De totstandkoming van deze verklaring mag zeker in de verf gezet worden, want een soortgelijke overeenkomst is zondermeer uniek in België. Ook in de buurlanden is een overeenkomst op dit niveau zo goed als onbekend! Het Waasland is uniek in de stap die het zet om de verdeeldheid aan te pakken en hoopt een voorbeeld te kunnen zijn voor soortgelijke trajecten.

Basis voor de toekomst

Maar vormt de intentieverklaring vooral een basis voor verdere concrete acties die het Wase erfgoedveld zullen verstevigen en het Wase erfgoed nog veiliger stellen. Alle Wase erfgoedspelers worden uitgenodigd om de verklaring mee te ondertekenen. Ze wordt daarom in de toekomst uitgebreid met nieuwe afspraken en inzichten, om voldoende rekening te kunnen houden met de behoeften van alle deelnemende collecties.

Voortaan zullen de ondertekenaars structureel met elkaar overleggen rond ontwikkelingen in hun collectie. Ze zullen elkaar op de hoogte houden van nieuwe schenkingen en belangrijk erfgoed signaleren dat bewaard kan worden in de regio.

Daarnaast wordt nagedacht over enkele concrete trajecten, zoals een Wase inventaris voor streekerfgoed, een vaste samenwerking rond schenkingen, een verfijning van de collectieprofielen van aangesloten partners e.d.

Op langere termijn wordt gedacht aan een uitwisseling van materiaal tussen de partners. Op die manier kunnen we ervoor zorgen dat historisch gegroeide situaties rechtgezet worden en dat het erfgoed bij de best geschikte partner bewaard wordt.

Ondertekenaars

De volgende erfgoedspelers tekenden intussen al de verklaring:
1.Bibliotheca Wasiana
2.Gemeentearchief Beveren
3.Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas
4.Stadsarchief Sint-Niklaas
5.Stedelijke Musea Sint-Niklaas
6.Stadsmuseum Lokeren
7.Historisch Pijp- en Tabaksmuseum
8.Heemkundige Kring Braem
9.Gemeente Stekene
10.Gemeentearchief Sint-Gillis-Waas