Erfgoeddag een jaar uitgesteld

Erfgoeddag, een van de belangrijkste culturele evenementen van ons land – voorzien op zaterdag 25 en zondag 26 april – kan dit jaar
niet doorgaan. De risico’s voor de gezondheid van de organisatoren en bezoekers zijn te groot. Toch zijn de voorbereidingen voor deze editie, in het teken van ‘De Nacht’, niet vergeefs. De cultureel-erfgoedsector wordt uitgenodigd om zijn inspanningen te laten renderen in 2021. Dan zal het evenement plaatsvinden op zaterdag 24 en zondag 25 april.

Waarom deze ingrijpende beslissing?
Net zoals de rest van de wereld volgt FARO, het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed – de organisatie die de coördinatie van het evenement verzorgt – de coronacrisis op de voet. Het spreekt voor zich dat het welzijn van de tienduizenden bezoekers en de meer dan 615 erfgoedorganisaties primeert. Ook kwamen er uit de erfgoedsector zelf meer en meer signalen dat de meer dan 885 geplande en zorgvuldig voorbereide activiteiten maar beter niet konden doorgaan. De grootste voorzichtigheid is immers geboden.

Wat met Erfgoeddag 2021?
In nauw overleg met stakeholders uit de cultureel-erfgoedsector is beslist om het thema van dit jaar in 2021 te hernemen. Op die manier kunnen de voorbereidende inspanningen renderen. Het vooropgestelde thema van 2021 – Onderwijs – wordt eveneens verschoven. Gezien de coronacrisis een grote impact heeft op het onderwijs, is het nu al duidelijk dat de voorbereidingstijd voor een echte samenwerking tussen de onderwijs- en cultureel-erfgoedsector te kort is. Met andere woorden: het is uitkijken naar de 21e editie van Erfgoeddag, op 24 en 25 april 2021 in het teken van De Nacht. Over Erfgoeddag 2022 volgt binnenkort meer informatie.

Volg Erfgoeddag en FARO
Blijf op de hoogte van Erfgoeddag via www.faro.be/erfgoeddag en de diverse socialemediakanalen. U vindt daar dagelijks nieuwe berichten.

WODE 2020

In 2007-2008 voerde Erfgoedcel Waasland onderzoek naar het cultureel erfgoed in het Waasland waarbij een grootschalige inventaris op deelcollectieniveau werd gemaakt. Dat onderzoek kreeg de naam WODE die staat voor Wetenschappelijk Onderzoek naar Deelcollecties Erfgoed in het Land van Waas en is hier te lezen. Op basis van dat onderzoek heeft de Erfgoedcel de voorbije jaren haar beleid beter kunnen afstemmen op de noden van de verschillende organisaties, onder andere via aangepaste vormingen.

Na meer dan tien jaar is het tijd voor een actualisering van dat onderzoek.  Dit jaar, 2020, is ook een sleutelmoment voor de erfgoedcel omdat ze de aanvraag voor een Cultureel-erfgoedconvenant 2021-2026 voorbereidt. De resultaten van het geactualiseerde onderzoek helpen de erfgoedcel een nieuw beleid uit te stippelen op basis van de noden van de Wase erfgoedgemeenschappen.

WODE 2020 wil niet alleen de data uit 2008 actualiseren, maar ook nieuwe data verzamelen van de recent toegetreden gemeenten Moerbeke en Zwijndrecht en dieper ingaan op religieus-, polder- en immaterieel erfgoed. De dataverzameling zal hoofdzakelijk via online bevragingen gebeuren en het is van belang om zoveel mogelijk correct ingevulde vragenlijsten te ontvangen. Slechts op die manier kunnen we een volledig beeld van het Wase Erfgoed vormen!

U doet toch ook mee wanneer uw organisatie wordt aangeschreven? Wij hopen alvast op uw enthousiaste medewerking om zo, samen met de erfgoedcel, mee te sleutelen aan een nog betere toekomst voor het Wase erfgoed!

Volg de voortgang van het project op onze facebookpagina “Erfgoedcel Waasland”.

De erfgoedsector en het coronavirus/Covid-19

De erfgoedsector staat niet stil!

Op deze pagina bieden we een overzicht aan voor de Wase erfgoedspelers over alles wat met de coronamaatregelen en de cultuur- en erfgoedsector te maken heeft. Welke maatregelen gelden er nu en hoe gaan we daar het best mee om?  Deze vragen willen we graag beantwoorden door een verzameling aan actuele tips & tricks ter uwer beschikking te stellen. Voor verdere vragen mag u de erfgoedcel natuurlijk altijd contacteren en daarnaast delen we met plezier alle Wase erfgoedinitiatieven- en activiteiten via onze kanalen, dus twijfel niet om extra info of vragen te mailen naar [email protected].

  • FARO publiceerde samen met PARCUM en een aantal erfgoedcellen een advies voor het heropstarten van de vrijwilligerswerking voor de inventarisatie van religieus erfgoed. Deze voorzorgsmaatregelen kunnen helpen om een gepersonaliseerd draaiboek op te stellen voor erfgoedwerkingen die de inventarisatie van religieus erfgoed in parochiekerken willen hervatten. In dit document vind je alles terug.
  • Erfgoedactiviteiten kunnen terug doorgaan met een beperkt publiek. Wetenschappelijke experts, gespecialiseerde onderzoekers en de Alliantie van Belgische Event Federaties ontwikkelden en lanceerden daarom het COVID Event Risk Model. Met dit model kan je inzicht verwerven in het COVID-veiligheidsrisico van elk event, dus neem zeker eens een kijkje op de website.
  • Histories vzw roept op aan de erfgoedverenigingen die schade leden door de coronacrisis om contact op te nemen met de cultuurdienst van hun stad of gemeente. Die ontvangt namelijk middelen uit het Noodfonds van minister Jambon om lokale actoren te helpen. Elke gemeente beslist autonoom over de besteding van deze middelen. Je doet er dus goed aan om je nu al te informeren over de mogelijkheden en procedure. Meer informatie vind je hier.
  • Publiq, museumPASSmusées en drie Vlaamse universiteiten deden de afgelopen maanden een publieksonderzoek naar cultuur- en vrijetijdsparticipatie in coronatijden. De onderzoeksresultaten zijn  hier te vinden.
  • De huidige coronamaatregelen rekenen 65-plussers vrijwel automatisch tot de kwetsbare groep, iets waarover de voorbije periode erg vaak opmerkingen te horen waren. Een nieuw charter biedt richtlijnen voor ouderen en organisaties.
  • Er is vanuit de Nationale Veiligheidsraad een basisprotocol beschikbaar voor cultuur en erfgoed. De aankondiging vind je op deze pagina en het basisprotocol staat in dit document.
  • Intussen bevinden we ons in een derde fase van de exitstrategie en zijn er heel wat maatregelen versoepeld. De Federatie sociaal-cultureel werk biedt een duidelijk overzicht over wat onder welke voorwaarden terug mag doorgaan. Daarnaast biedt ook FARO een verduidelijking van het protocol voor de cultuursector dat een veilige heropstart moet garanderen
  • Ook niet-erkende musea kunnen nu terug hun deuren openen voor bezoekers! Meer info hierover is te vinden op de website van FARO. Zij houden overigens ook een overzicht bij van welke musea terug open gaan de komende weken. Op de website van Histories VZW kan je ook terecht om de beslissingen van de Nationale Veiligheidsraad omtrent lokale musea te raadplegen.
  • Vanuit verschillende hoeken wordt opgeroepen om het leven tijdens de coronamaatregelen en de lockdownperiode te documenteren. Zo richtte Erfgoedcel Waasland de Facebookgroep Camera Corona op waar beelden uit het Waasland ten tijde van COVID-19 worden gepost en deed Heemkundige Kring Zwijndrecht en Burcht een oproep om de ervaringen van de inwoners van Zwijndrecht in de lockdownperiode te verzamelen. Draag je hier graag aan bij? Histories VZW zette een aantal handige tips op een rij over hoe en waarom we deze periode moeten documenteren, en verzamelde ook goede voorbeelden (waaronder enkele uit het Waasland) die als inspiratie kunnen dienen.
  • Tom Waes reist voor een nieuw seizoen van Reizen Waes deze zomer Vlaanderen rond. Hij is op zoek naar tips: een bijzondere plek, een goed verhaal, een interessante traditie, een uniek figuur,… Het Waasland heeft veel te bieden en kijkend Vlaanderen mag het weten, dus vul massaal het invulformulier in zodat Tom Waes deze zomer onze Wase troeven kan ontdekken!
  • De Federatie sociaal-cultureel werk doet een oproep naar steden en gemeenten om lokale verenigingen door de coronacrisis te loodsen: “De coronacrisis hakt er bij lokale verenigingen en organisaties zwaar in, terwijl ze ook op dit moment hun grote meerwaarde voor het sociaal weefsel blijven waarmaken. Daarom roepen de vrijetijdssectoren sport, kunst, cultuur en jeugd samen met erfgoedorganisaties en het circuscentrum lokale besturen op om deze verenigingen zo goed mogelijk te ondersteunen. Ze stellen een 8-punten plan voor waar elk lokaal bestuur dat het goed voor heeft met hun lokaal verenigingsleven mee aan de slag kan.” Daarnaast berichtte de Federatie sociaal-cultureel werk ook tips voor de voorbereidingen van een mogelijke heropstart, zoals het doorvoeren van een annulatiebeleid, een gefaseerde heropstart en gidsen om veilig terug aan het werk te kunnen. Deze tips vind je hier.
  • Departement Cultuur, Jeugd en Media stelde samen met Cultuurloket een vragen- en antwoordenlijst over COVID-19 en de cultuursector op. Antwoorden op vragen over het annuleren van evenementen, uitkeringen, tickets, schadevergoedingen en nog veel meer vind je hier.
  • Een overzicht van de coronamaatregelen en de gevolgen daarvan voor cultuur, sport, vrije tijd en toerisme is hier te vinden.
  • Histories VZW staat paraat voor alle erfgoedvrijwilligers- en verenigingen en verzamelde daarom hier antwoorden op veelgestelde vragen en nuttige informatie die van pas kunnen komen, zowel tijdens als na de coronalockdown.

Erfgoedcel Waasland ten tijde van Covid-19

De Nationale Veiligheidsraad treft maatregelen om de verdere verspreiding van het coronavirus/Covid-19 tegen te gaan. Daardoor wordt de dienstverlening van de Erfgoedcel Waasland aangepast.

  • De werking van de Erfgoedcel Waasland wordt verder gezet, maar dan voornamelijk van thuis uit. Daardoor zijn we niet bereikbaar via 03/780 52 10, maar wel via de persoonlijke telefoonnummers en e-mail die op onze contactpagina te vinden zijn.
  • Het WODE-onderzoek loopt verder zoals gepland.
  • Het uitlenen van Keuvelkoffers, Praatvaliezen, opnameapparatuur en materiaal voor behoud en beheer kan steeds op maandagen tussen 9u en 16u.

De Erfgoedcel blijft dus bereikbaar voor al je erfgoedvragen. In het geval dat even niet lukt, nemen we zelf zo snel mogelijk terug contact op.

De Wase Erfgoedprijs

Erfpunt en Erfgoedcel Waasland bundelen de krachten en riepen samen in het voorjaar van 2019 de Wase Erfgoedprijs  in het leven. Met het toekennen van de Wase Erfgoedprijs willen we de aandacht vestigen op bijzondere projecten over het Wase erfgoed in de ruimste betekenis van het woord. We zoeken projecten die in het Waasland of daarbuiten werden gerealiseerd en die op de een of andere manier bijdragen tot de verruiming en de verdieping van de kennis betreffende het Wase erfgoed en de bekendmaking ervan. De Wase Erfgoedprijs wordt jaarlijks afwisselend uitgereikt aan een project binnen het cultureel erfgoed en aan een project binnen onroerend erfgoed. Wie een gemengd project heeft, dat zowel cultureel als onroerend erfgoed omvat, kan kiezen in welk jaar hij of zij indient.

Heemkundige Kring Wissekerke sleepte met het erfgoedproject ‘Herdenking 11/11/1918’ de allereerste Wase Erfgoedprijs in de wacht. De winnaar ontving op zaterdag 30 november in OC ‘t Klooster in Vrasene een handgemaakte trofee en een geldprijs van 1.000€. Heemkundige kring Wissekerke realiseerde met Herdenking 11/11/1918 enkele uitzonderlijke projecten in Bazel: een live huldeconcert in de kerk met harmonie Al Vloeiend Groeiende, een gesproken evocatie van de oorlog, een voorstelling van de gesneuvelden via projectie en de aanplant van een nieuwe vrijheidsboom. Het publiek werd betrokken bij de viering van 11 november en ontdekte, beleefde en creëerde erfgoed.

Naast de winnaar ontvingen twee laureaten ieder 500€. Eerste laureaat is de monografie ‘De geheimen van het Gravenkasteel’ van Kevin Poschet. Aan de hand van meeslepende kaderverhalen neemt Kevin Poschet de lezer in De geheimen van het Gravenkasteel mee naar de vervlogen wereld van kasteleins en bouwmeesters, graven en gravinnen, ridders en opstandige steden, waardoor de ruïne stilaan weer tot leven komt en haar geheimen prijsgeeft. Dit boek is de eerste monografie over het verdwenen kasteel van Rupelmonde, waarvan de meeste mensen enkel de nog bestaande Graventoren kennen. Voor het eerst sinds haar verdwijning kon een visuele voorstelling gemaakt worden van de burcht, wat resulteerde in een prachtige 3D-reconstructie van Rik Vermeir.

Tweede laureaat is het literaire project ‘Klinkers’ van deBib Sint-Niklaas. Het project Klinkers, het verhaal van een stad van deBib Sint-Niklaas wekt de straten, de markt, de pleintjes en gebouwen van Sint-Niklaas tot leven in de vorm van verhalen en sprekende beelden. Verhalen die het verleden oproepen en een unieke blik bieden op de geschiedenis van Sint-Niklaas biedt. Verhalen geschreven door al wie over de straatstenen loopt, rijdt, wandelt en kuiert. Doorleefde en unieke verhalen die nergens ‘te boek’ staan.

Tijdens de uitreiking van de Wase Erfgoedprijs werd eveneens iemand beloond met een prijs voor ‘algemene verdienste voor het Wase erfgoed’ ging in 2019 naar dhr. Hilaire Liebaut (°1939).  In tijden wanneer er in Vlaanderen van erfgoed(werking) nauwelijks sprake was, heeft hij als voorzitter van de culturele raad (1968-1970), schepen van cultuur (1971-1976) en burgemeester (1977-1995) van Lokeren de stad op dat terrein op de kaart gezet. Hij gaf als voorzitter vanaf 2001 de erfgoed- en bewaarbibliotheek Bibliotheca Wasiana een gezicht en dynamiseerde de werking. Als fractieleider van CD&V in de Oost-Vlaamse provincieraad (1987-2012) bepleitte hij altijd ruime aandacht voor cultuur, kunst en erfgoed. Hilaire Liebaut mag sinds 1967 een lange lijst van historische publicaties over Lokeren en het Waasland op zijn naam zetten en doet nog steeds historisch onderzoek.

In 2020 ligt de focus op onroerend erfgoed. De Wase Erfgoedprijs bekroont elk jaar drie laureaten en een hoofdwinnaar. Ingezonden projecten worden door een jury beoordeeld op basis van hun verdienste, hun voorbeeldfunctie, hun vernieuwend karakter en hun maatschappelijke relevantie. Het reglement van de Wase kan je hier raadplegen.